• Zmiana siedziby: Informujemy, iż od 1 lipca 2019 roku placówka przy ul. Okrąg 1A zostaje przeniesiona na ul. Bagno 2 w Warszawie.
  • Instytut Jaskry Sp. z o.o. Warszawa, Infolinia - Zapisy: 22-454-64-50 Odziały : Bagno 2, Wejście E, 1 piętro - Śródmieście, Hołubcowa 32 - Ursynów

Wzrok jest niesamowicie ważnym zmysłem. Pozwala na normalne funkcjonowanie – chociażby rozpoznawanie najbliższych czy bezproblemowe poruszanie się. Wzrok pozwala także cieszyć się takimi zjawiskami, jak dzieła sztuki, spektakle teatralne, inne sztuki wizualne i najczęściej chyba oglądane – filmy i seriale. Co jednak w przypadku osób niewidomych? Czy przez swoją przypadłość nie mają żadnej możliwości na doświadczanie sztuki opierającej się w dużym stopniu na obrazie?

Audiodeskrypcja – co to jest?

Na szczęście istnieją techniki, które pozwalają niewidomym i słabowidzącym czerpać radość z filmów, seriali itd. Chodzi oczywiście o audiodeskrypcję. Samo słowo pochodzi z języka łacińskiego, gdzie audio oznacza dźwięk, z kolei descriptio to związany z rysowaniem, opisywaniem. Co to jest audiodeskrypcja? W skrócie można powiedzieć, że to przekazywany drogą słuchową opis treści widocznych na ekranie, płótnie itd.

Warto wiedzieć, że audiodeskrypcja nie dotyczy wyłącznie filmów, ponieważ często stosowana jest w obecności jakiejkolwiek sztuki wizualnej – z tego powodu technika ta jest spotykana w wielu muzeach, teatrach, a także w przypadku sportowych widowisk.

Osoby niewidome w muzeach są zaopatrzone w specjalne słuchawki ze ścieżkami dźwiękowymi. Bardzo ważna jest tutaj sama technika tworzenia opisu – zazwyczaj jest ona ciągła, linearna, od pojęć najbardziej ogólnych, do szczegółów. Ma to związek oczywiście z tym, żeby osoba niewidoma mogła spokojnie wyobrazić sobie każdy element danego dzieła sztuki. Najczęściej chodzi o obrazy, rzeźby, fotografie i instalacje artystyczne.

Audiodeskrypcja jest także obecna w przypadku wielu produkcji audiowizualnych lub mówiąc prościej – filmów i seriali. W tym przypadku jest to specjalna, dodana ścieżka dźwiękowa pomiędzy dialogami, której celem jest przedstawienie wyłącznie takich elementów produkcji, jak stroje aktorów, a także inscenizacja, scenografia, gra aktorska, barwy, światło. Dzięki temu niewidome osoby nie mają tzw. spoilerów – czyli dodatkowych informacji, zdradzających przebieg dalszej fabuły. Brak obecności werbalnych opisów w każdej przerwie między dialogami daje możliwość skupienia się na emocjach aktorów, dźwiękach otoczenia itd.

W przypadku teatrów natomiast, audiodeskrypcja jest odczytywana na żywo, razem z przebiegiem spektaklu. Podobnie jak w przypadku filmów, sceny są opisywane między dialogami. Kolejne podobieństwo to fakt, że audiodeskrypcja nie zdradza zamiarów postaci i nie opisuje dźwięków znanych. Ważne jest tutaj przygotowanie lektora w kontekście gry aktorskiej – musi on wiedzieć dokładnie, ile trwają przerwy między dialogami, a także na jaką objętość tekstu może sobie pozwolić. W przeciwnym wypadku przekaz werbalny wchodziłby w grę aktora, co powodowałoby dyskomfort w odbiorze sztuki.

Również podobnie audiodeskrypcja przebiega w przypadku widowisk sportowych. Opis jest odczytywany na żywo i wymaga sporych umiejętności od lektora. Mogłoby się wydawać, że każdy np. mecz jest audiodeskrypcją, jednak to, co słyszą niewidomi różni się od przekazu telewizyjnych lektorów. W celu lepszego ukazania widowiska sportowego osoby niewidome otrzymują opis dokładnych lokalizacji sportowców na boisku, ich wyglądu, biorących udział w akcji uczestników. Dodatkowo często powtarza się wynik meczy, podaje się czas gry, a także lektor opisuje to, co dzieje się aktualnie na trybunach.